over de mogelijke betekenis van psychoses en de zoektocht naar alternatieve behandelingen
maandag 25 juli 2011
Open Dialogue in Finland (1)
Open Dialoog (OD) heeft extreem positieve behandelingsresultaten bereikt: het vermijden van hospitalisatie, het verlagen van medicijnengebruik en minder herval. Deze aanpak slaagt er wonderwel in mensen door de psychotische crisis heen te helpen.
De resultaten na enkele jaren zijn zeer positief: de OD-patiënten werden minder vaak gehospitaliseerd en slechts 3 % hadden neuroleptica nodig, in de controlegroep waren dat er 100%. 82 % had geen of slechts milde niet-zichtbare psychotische symptomen in vergelijking met 50 % in de controlegroep. Herval deed zich voor in 24 % van de OD-gevallen in vergelijking met 71 % in de controlegroep. 83% van de patiënten waren teruggekeerd naar hun job of studie of waren werkzoekend, dus kregen geen ziekte-uitkering van de overheid. Open dialoog krijgt steeds meer steun in de VS, vooral sinds Robert Whitaker, in zijn boek “Anatomy of an Epidemic”, Open Dialoog aanprees als een effectief alternatief voor de slechte behandelingsresultaten in verband gebracht met overmatig gebruik van medicijnen.
De OD-methode gaat ervan uit dat er betekenis in 'psychose' is en nodigt de persoon die deze ervaring heeft uit om op gelijkwaardige basis deel te nemen aan het planningsproces van zijn/haar behandeling. Open Dialoog ziet psychose als een gebeuren tussen mensen, niet binnen een persoon. Dit standpunt kan een startpunt zijn om geestelijke gezondheidszorg opnieuw uit te vinden, waarbij de aandacht voor het verbeteren van de sociale relaties rondom de persoon in crisis als sleutel tot herstel geldt.
OD stapt af van de klassieke benaderingswijze: de farmaceutische interventie. In plaats daarvan wordt een dialoog met de patiënt opgestart, directe hulp aangeboden en wordt een behandelingsvergadering georganiseerd binnen de vierentwintig uur van het eerste contact.
De bedoeling van de behandelingsvergadering is een dialoog aan te gaan, waarbij de patiënt een stem krijgt zodat hij/zij zich minder geïsoleerd voelt. Deze benadering benadrukt het belang van het vinden van een gemeenschappelijke taal voor de psychotische ervaring,; een ervaring die voordien niet communiceerbaar was en het creëren van een gedeeld begrip van de crisis binnen een netwerk. Het effect van dit taalgebruik is het ontstaan van transparantie in de psychiatrische zorg, de ‘openheid’ van Open Dialoog. Er zijn geen afzonderlijke stafvergaderingen om het ‘geval’ te bespreken, dus alles wat de patiënt betreft, zoals eventuele medicatie, hospitalisering en psychotherapeutische opties moeten besproken worden in de vergadering in aanwezigheid van iedereen van het netwerk…
OD vermijdt o.m. het volgende: diagnostische procedures, medicatie, controle, de taal van de pathologie en het bespreken van de patiënt in zijn/haar afwezigheid.
Schrijver en filmmaker Daniel Mackler besprak zijn indrukken over het Finse Open Dialoog-model, waarover hij een documentaire maakte. Volledige tekst vind je hier. In een volgende blogpost lees je daarover meer.
Soteria in het Verenigd Koninkrijk
maandag 18 juli 2011
Spirituele crisis
Wat de één beschouwt als een spirituele ervaring zal de ander misschien omschrijven als een psychiatrische aandoening. Spirituele ervaringen en psychiatrische aandoeningen lopen vloeiend in elkaar over. Maar hoe voorkom je dat je vanuit de spiritualiteit in de psychiatrie terecht komt? De psychiatrie zal spirituele fenomenen veelal omschrijven als een ontregeling van de hersenen die eventueel kunnen leiden tot een psychose. Vanuit en transpersoonlijke benadering gaat het vooral om een verstoorde balans op een energetisch niveau. Voor de betrokkene is het een worsteling met de hogere niveaus van zijn bewustzijn en misschien wel de meest ingrijpende ervaring uit zijn leven.
Verschillende lichamen
Iedereen is vertrouwd met zijn fysieke lichaam maar eigenlijk bestaat dit uit twee delen: Naast ons tastbare lichaam dat we in de spiegel zien hebben we ook nog een etherisch lichaam. Dit is een energielichaam dat ons lijf doordringt en omhult en dat ons een gevoel van vitaliteit geeft. Dit etherische lichaam vormt samen met twee andere subtiele lichamen, namelijk het emotionele lichaam en het mentale lichaam, onze aura.
Met ons fysieke lichaam functioneren we in de fysieke wereld.
Met het emotionele lichaam functioneren we op het emotionele niveau van de werkelijkheid: De emotionele wereld.
Met het mentale lichaam functioneren we op het mentale niveau van de werkelijkheid: De mentale wereld.
We hebben een aantal lichamen maar we zijn niet die lichamen. We zijn de getuige van dat alles. We kunnen als het ware vanaf een afstandje naar onze lichamen kijken.
De getuige, die bewustzijnskern, is ons eigenlijke 'ik'. Dat is de 'ik' van waaruit we onze aandacht kunnen richten. Dit 'ik' is gevat in weer een ander subtiel lichaam, het causale lichaam, ofwel onze ziel.
Teveel van het goede
Als we gedurende langere tijd onze aandacht intensief op de ziel gericht houden, komt er een energiestroom op gang vanuit het hogere niveau van bewustzijn in de richting van onze lichamen. Die energie kan ons inspireren maar in sommige gevallen kan ze zo krachtig worden dat het fysieke lichaam, het emotionele lichaam en het mentale lichaam overbelast raken en moeite krijgen om al die energie te verwerken. Als gevolg daarvan kunnen er allerlei klachten ontstaan: lichamelijke problemen zoals hoofdpijn en slapeloosheid, emotionele problemen zoals angsten en depressies en mentale problemen zoals verwarring.
In zo'n situatie weten veel mensen niet goed wat te doen. De wijsheid die ze vanuit de ziel ontvangen kunnen ze dan niet meer op de juiste manier interpreteren. Spirituele inzichten worden daardoor chaotische ervaringen met een spiritueel tintje. Door de stortvloed van zielsenergie kan ook het etherische lichaam ontregeld raken. Haar beschermende functie gaat dan verloren met als gevolg dat het bewustzijn toegang krijgt tot de emotionele en de mentale werelden, die dan vaak zichtbaar worden Mensen krijgen dan wanen of hallucinaties of ze gaan stemmen horen en op deze manier kunnen zich tenslotte allerlei psychiatrische klachten ontwikkelen.
Dan is er sprake van een spirituele crisis. De betrokkene heeft zoveel zielsenergie geactiveerd dat zijn systeem overbelast is geraakt. Hij ervaart een heel andere werkelijkheid met volkomen nieuwe inzichten en tegelijkertijd is er totale verwarring waardoor al die inzichten vervormd raken. En of dat alles nog niet genoeg is ervaart hij daardoorheen ook nog allerlei beelden uit de emotionele wereld, die hij vaak -volstrekt ten onrechte- aanziet voor beelden van het zielsniveau. Zolang de verschijnselen die optreden afkomstig zijn uit de hoger emotionele gebieden kan de ervaring euforisch zijn. Dat verandert echter als er, ten gevolge van al die verwarring, beelden verschijnen uit de laagste niveaus van de emotionele wereld. Dan ontstaan er beangstigende en afschrikwekkende ervaringen die een psychose compleet kunnen maken.
Wat te doen?
Dat is natuurlijk afhankelijk van de ernst van de situatie. In eerste instantie moet er orde worden geschapen in de chaos. Je moet weer met beide benen op de grond komen te staan. Allerlei grondingsoefeningen zijn daar heel nuttig voor (werken in de aarde, massage, sport, zwemmen).
Mediteren is voorlopig ongewenst. Soms kan het noodzakelijk zijn om antipsychotica te gebruiken om door deze crisis heen te komen. Op de langere termijn moet vooral gewerkt worden aan het herstellen van het gevoel van stabiliteit en autonomie. Daarvoor is het belangrijk dat je je realiseert dat alle energieën van de (subtiele) lichamen met elkaar in balans moeten zijn. Je fysieke, je emotionele en je mentale lichaam moeten zo optimaal mogelijk functioneren zodat de krachtige zielsenergie op de juiste manier verwerkt kan worden.
-Het fysieke en het etherische lichaam hebben gezond voedsel nodig, voldoende beweging, zonlicht en frisse lucht. Het is belangrijk dat het etherische lichaam herstelt want dan kan het zijn beschermende functie weer uitoefenen.
-Het mentale lichaam komt tot rust door inzicht in de situatie waardoor de paniek wordt teruggedrongen. Als je begrijpt wat er is gebeurd kun je beter meewerken met het genezingsproces en de nadelige gevolgen sneller te boven komen.
-Verder zal het emotionele lichaam gereinigd moeten worden van alle trauma's die daar liggen opgeslagen.
-Tot slot is het goed een relativerende levenshouding aan te kweken waarbij je probeert vanuit een (iets) hoger perspectief naar jezelf en je problemen te kijken. Je leert dan zin en betekenis te ontdekken in alles wat je overkomt zonder dat je jezelf in chaos verliest.
Hoewel een spirituele crisis schokkend en ingrijpend is, kan achteraf blijken dat het ook een buitengewoon leerzame en verrijkende ervaring is geweest, al was het maar dat je hebt geleerd dat je de hogere werelden niet stormenderhand kunt veroveren.
maandag 11 juli 2011
Hornstein: medische etiketten vermijden
Psychologieprofessor Gail Hornstein is van jongs af aan gefascineerd door de verhalen van mensen die psychische moeilijkheden hebben. Ze heeft de voorbije decennia meer dan zevenhonderd patiëntenverhalen, autobiografieën en getuigenissen verzameld. Op de blog Beyond Meds vond ik deze week de link naar een interview met haar in het blad The Sun. Ze heeft het in dat interview vooral over het horen van stemmen, maar bespreekt ook haar volgens mij zeer interessante visie op diagnose en onze westerse psychiatrie. Ik vat de passages samen die ik zeer treffend verwoord vond. De oorspronkelijke passages vind je onderaan deze pagina.
Hornstein vermijdt de term “psychische ziekte” te gebruiken omdat deze term volgens haar te zwaar beladen is. Ze geeft er de voorkeur aan te praten over “buitengewone ervaringen” , “extreme emoties” of “emotionele nood”. De belangrijkste reden voor het feit dat ze de medische termen liever niet gebruikt is dat de mensen die lijden het vaak niet echt nuttig vinden. Niemand ervaart “schizofrenie”, dit is enkel een technische term voor een hele reeks complexe gevoelens.
Mensen die hebben geleerd dat psychische ziekte samenhangt met hersenafwijkingen zien psychiatrische patiënten als gevaarlijk en denken dat ze waarschijnlijk niet te genezen zijn. En mensen in crisis aarzelen vaak begrijpelijkerwijze om gepaste hulp te zoeken omdat het stigma van psychische ziekte reuzengroot is. In culturen die een sociale kijk hebben op emotionele nood merk je daarentegen dat mensen makkelijker hulp gaan zoeken omdat ze niet zomaar zullen worden uitgesloten en omdat ervan uitgegaan wordt dat ze volledig kunnen herstellen.
De WHO deed een grootschalig vergelijkend onderzoek naar schizofrenie en daaruit blijkt dat de “ontwikkelde” landen het slechter doen dan de armere landen. Twee hypothesen trachten deze onverwachte resultaten te verklaren. Ten eerste wordt in ontwikkelingslanden veel minder medicatie gebruikt omdat dit onbetaalbaar is. Zonder langdurige medicatie krijg je geen chronisch zieke patiënten. Ten tweede heb je in deze landen meer kans dat je thuis verzorgd wordt en deel blijft uitmaken van de gemeenschap wat het herstel bevordert.
Hornstein heeft het verder ook nog over de mythe van het chemisch onevenwicht in de hersenen. Deze theorie werd uitgevonden door de marketingafdelingen van farmabedrijven. Sommige dokters vergelijken depressie met suikerziekte, maar bij suikerziekte kan je de hoeveelheid suiker en insuline in het bloed meten. We weten wat een evenwichtige hoeveelheid is, dit in tegenstelling tot psychische “aandoeningen”: er is geen enkele test die kan aanduiden dat er een tekort is aan bepaalde neurotransmitters.
---------------------------Frisch: Why do you feel so strongly about avoiding the phrase “mental illness”?
Hornstein: The term “mental illness” is heavily charged, politicized, and ambiguous. I prefer to talk about “anomalous experiences,” “extreme emotions,” and “emotional distress.” The main reason I don’t use medical language is that people who are suffering often don’t find it very helpful. No one experiences “schizophrenia” — that’s just a technical name for a lot of complicated feelings.
People who have been taught that “mental illnesses are brain diseases” see psychiatric patients as dangerous and unlikely to recover. And those in crisis are often understandably reluctant to consult mental-health professionals, because the stigma of mental illness is so severe: it’s possible to lose your job, your home, and your family as a consequence of being diagnosed with a mental illness. In cultures that take a social view of emotional distress, by contrast, people more readily seek help because they aren’t as likely to be ostracized and are assumed to be capable of full recovery.
The World Health Organization did an international study comparing outcomes for patients diagnosed with schizophrenia in “developed” countries — including the U.S., the United Kingdom, Denmark, and others — and in “developing” countries such as Colombia, Nigeria, and India. To their astonishment, they found that outcomes were much better in the developing countries. As often happens when a study produces unexpected results, the findings weren’t believed at first. So the study was repeated a few years later with a more stringent definition of what constituted improvement for the patients. The results were the same.
Two hypotheses have been put forward to explain these findings. One is that developing countries don’t use medications over the long term because they can’t afford it. Without long-term medication, patients don’t become chronically disabled. The other hypothesis is that people in developing countries are more likely to be cared for at home and be a part of their community, rather than being isolated or sent away to a hospital, and this helps them recover.
Frisch: How does what is commonly called “mental illness” differ from physical disease?
Hornstein: In psychiatry mental illness is a metaphor imposed on people’s behavior. There aren’t any physical methods of diagnosing a mental illness: There’s no blood test. There’s no mri. So-called mental illnesses are diagnosed on the basis of behavior. The “chemical-imbalance” theory was invented by the marketing departments of drug companies to try to convince doctors to prescribe their products. Some doctors say depression is just like diabetes: you have an imbalance of a neurotransmitter, the way a diabetic might need more or less insulin, and this drug will restore your balance. But with diabetes it’s possible to measure the amount of sugar and insulin in your blood. We know what a balanced level is. No doctor who has given anyone an antidepressant has ever measured the level of a neurotransmitter in the patient’s body. There is no independent means by which to tell if someone has a “chemical imbalance.”
dinsdag 3 mei 2011
Psychose of spirituele ervaring?
Mary, dokter in de psychologie en ervaringsdeskundige bespreekt in een yahoogroup de link tussen psychose en spiritualiteit. De vraag die in de groep gesteld werd is : "Hoe kan een traumatiserende ervaring als een psychose beschouwd worden als iets spiritueels?"
Het antwoord van Mary:
Spiritualiteit heeft twee aspecten. Enerzijds heb je de spiritualiteit van de gelovige die verbonden is aan een religie en anderzijds heb je het esoterische, "verborgen" aspect waarmee een minderheid ervaring heeft: het gaat om een essentiële, universele ervaring die aan de basis ligt van alle religies in alle culturen doorheen de geschiedenis; het gaat om die ene transcendente Realiteit die de wortel is van het bestaan zelf, en wanneer men zich ermee identificeert kan dat het begin betekenen van een bewustere en meer meedogende manier van leven.
Filiosoof Ken Wilber schrijft het volgende: "Zijn de mystici en wijzen gek? Want ze vertellen allemaal variaties op hetzelfde verhaal. Het verhaal dat ze op een ochtend wakker worden en beseffen dat ze één zijn met het Al, dat ze tijdloosheid ervaren. Misschien gaat het hier om een evolutionnaire verandering waarin we evolueren van lichaam naar geest tot ziel en verder, elke fase gekenmerkt door een grotere diepte en groter en breder bewustzijn. En op de hoogste niveaus van de evolutie, kan de ziel van een individu, misschien, ik zeg misschien, het eindeloze kosmische bewustzijn echt aanraken en omarmen. Dat is op zijn minst plausibel. Is dit verhaal dat over de hele wereld verteld wordt door mystici en wijzen zoveel gekker dan het wetenschappelijke materialistische verhaal, dat het eerste afdoet als volledige betekenisloze nonsens? Luister goed naar beide verhalen: welk van de twee klinkt het meest waanzinnig?"
Dit beantwoordt je vraag over het trauma dat vaak geassocieerd wordt met psychose natuurlijk nog niet. Als je echter kijkt naar de levens van mystici zoals Sint Jan van het Kruis, Moeder Teresa, Gopi Krishna ... zul je merken dat daar heel wat trauma en lijden aan te pas kwam. We hebben echt wel een overgeromantiseerd beeld van spirituele ervaringen.
Veel hangt ook af van degene die de spirituele crisis/psychose ervaart en van waaruit hij/zij vertrekt. Toen ik bvb mijn ervaring had, had ik het geluk net een book van C.G. Jung te hebben gelezen, waarin haarfijn stond uitgelegd wat ik op dat moment meemaakte, o.a. dat het een noodzakelijke fase was om mij zowel het bewuste als het onbewuste aspect van mijn persoonlijkheid te realiseren. Dit gaf me het nodige inzicht om dit zeer beangstigende proces te doorstaan zonder ingrijpen van een een psychiater. Anderen hebben minder geluk en worden serieus getraumatiseerd door de psychiatrische 'behandeling' of moeten voor altijd medicatie slikken. En toch hebben zij en ik in de grond dezelfde ervaring gehad.
Robert Whitaker toont in zijn boek "Anatomy of an Illness: Magic Bullets, Psychiatric Drugs, and the Astonishing Rise of Mental Illness in America" (2010) aan dat in landen waar minder medicatie wordt toegediend de kans op herstel aanzienlijk groter is. Dus zijn er waarschijnlijk betere manieren om om te gaan met psychose dan het te onderdrukken met medicatie. Ik denk dat vele patiënten dit weten, maar de meeste van hun behandelaars blijven vasthangen aan het medische model van een "hersenziekte", wat zoveel makkelijker is en meer opbrengt dan echte therapie aan te bieden. De beste oplossing voor de nabije toekomst is misschien dat patiënten leren om hun mond te houden en hun behandeling in eigen handen te nemen.
___________originele tekst:___________
Mary in SC who wrote a wonderful blog post on healing a psychosis in her youth with the help of Carl Jung’s and Joseph Campbell’s writings, has shared another piece that she wrote for a yahoo group that discusses the intersection of psychosis and spirituality. Mary has a doctorate in psychology as well as having personal experience in such healing.
The below question was asked in the yahoo group:
What is the link between psychosis and spirituality? One or two people have spoken of being admitted to a psych unit and of being relieved to be there. In what way was this a spiritual experience? I can think of a number of ways to describe this , but “spiritual”? I can see that one might see psychosis as a form of altered consciousness or heightened awareness- although I’m not sure of what- but how does one square this with so much of the trauma associated with florid psychotic features?
Mary’s response:
You have asked the $64 question indeed. Congratulations for having the courage to do it! Many people I think follow the converging paths of psychosis and spirituality up to where they both disappear in the clouds, but never quite allow their thoughts to go all the way up. Thus the question remains for the most part not only unanswered, but unasked.
We might start with the idea that spirituality really has two aspects. One aspect is that of the faithful who believe in the literal meaning of their religion, practice its rituals, and revere its god/gods, icons and traditions. The other aspect is the esoteric or “hidden” aspect realized by a select few who have the essential, primordial and universal experience that underlies all religions; that one transcendent Reality underlies existence itself, and the experience of one’s identity with it can mark the beginning of a more conscious and compassionate way of life. This experience, it is said, underlies all religions in all cultures throughout history.
It is with this second aspect, of course, that the question of a link between psychosis and spirituality arises. Philosopher Ken Wilber puts the problem like this:
“Are the mystics and sages insane? Because they all tell variationson the same story, don’t they? The story of awakening one morning and discovering you are one with the All, in a timeless and eternal and infinite fashion. Yes, maybe they are crazy, these divine fools. Maybe they are mumbling idiots in the face of the Abyss. Maybe they need a nice, understanding therapist. Yes, I’m sure that would help. But then, I wonder. Maybe the evolutionary sequence really is from matter to body to mind to soul to spirit, each transcending and including, each with a greater depth and greater consciousness and wider embrace. And in the highest reaches of evolution, maybe, just maybe, an individual’s consciousness does indeed touch infinity-a total embrace of the entire Kosmos-a Kosmic consciousness that is Spirit awakened to its own true nature. It’s at least plausible. And tell me: is that story, sung by mystics and sages the world over, any crazier than the scientific materialism story, which is that the entire sequence is a tale told by an idiot, full of sound and fury, signifying absolutely nothing? Listen very carefully: just which of those two stories actually sounds totally insane?” – Ken Wilber, A Brief History of Everything, 42-3
This still doesn’t answer your question about the trauma so often associated with psychosis. But if you look at the lives and carefully read the words of great mystics — for example St. John of the Cross, Simone Weil, Mother Teresa, Gopi Krishna — you will find trauma and suffering aplenty. I think it’s our prettified view of spirituality, rather than the real thing, that is responsible for the notion that altered consciousness and heightened awareness are always lovely and pleasurable experiences. In fact, they can be quite like the experiences your patients have.
A great deal depends on the experiencer and what resources he/she brings to the experience. When I had my own experience, I had the great good fortune of having recently read a book by C.G. Jung. He described precisely what I was going through, and said it was a necessary prelude to Individuation, or becoming a complete person aware of both the conscious and unconscious aspects of one’s personality. This gave me the insight to endure the terrifying process without coming under the care of a psychiatrist — and getting myself diagnosed as psychotic or schizophrenic. Others are not so fortunate. They interpret their experiences in the ways you are familiar with, and often end up severely traumatized by “treatment” or permanently medicated, or both. And yet both they and I had the same basic experience.
But even after being “treated” in such a fashion, many people do persist in trying to understand the real meaning of their experience and ultimately find it beneficial, again blurring the distinction between spirituality and psychosis. Here are some anonymous comments found on the internet, for example:
“Now after the years I can only say that my psychoses triggered a spiritual development. Through the years I developed with meditation through a severe kundalini experience from pre-rational to post-rational stages (not only states) of consciousness. So I’m actually glad I’ve had those psychotic breaks because after all they have been really transformative.”
and
“I can only say that my personal experience with psychosis and manic depression brought me on a spiritual path. I had the feeling to have had experienced an altered state (which I couldn’t explain that way because I didn’t know it was possible to have natural altered states, except with psychedelic drugs, for instance).”
and
“Psychosis can really be a trigger for later spiritual development if you’re able to strengthen your ego boundaries, and work an building a strong and healthy personality. After all I’m still on a low dose of antipsychotic drugs just for safety reasons, but I’m doing better than ever before and am studying again as a graduate student.”
In his book Anatomy of an Illness: Magic Bullets, Psychiatric Drugs, and the Astonishing Rise of Mental Illness in America (2010), Robert Whitaker describes World Health Organization studies comparing rates of recovery in “developed” countries (US and Europe) vs. “undeveloped” countries (India, Nigeria and Colombia). In the “undeveloped” countries, he said, “nearly two-thirds of the patients had good outcomes, and slightly more than one-third had become chronically ill. In the rich countries, only 37 percent of the patients had good outcomes, and 59 percent became chronically ill. . . . in Agra, India, where patients arguably fared the best, only 3 percent of the patients were kept on an antipsychotic. Medication usage was highest in Moscow, and that city had the highest percent of patients who were constantly ill. In this cross-cultural study, the best outcomes were clearly associated with low medication use.”
So perhaps there are better ways to deal with psychosis than medicating it out of existence. I think many patients know this, but most of their professional caretakers are still stuck in their medical model of “brain disease,” which is after all so much easier and more profitable than doing real therapy. The best solution for the foreseeable future may be for “patients” to learn to keep their mouths shut and take over their own treatment.
dinsdag 5 april 2011
Spiritual Emergency – When Personal Transformation Becomes a Crisis (S. & C. Grof)
Volledig artikel op de website van Psychoseanders.
zondag 3 april 2011
Martin vertelt zijn verhaal
Voor die tijd heb ik nooit psychische klachten gehad. Ik ben vader van 3 kinderen en ben zelfstandig ondernemer, wat mij altijd goed is afgegaan.
>>> lees verder (op de website van Psychiatrie Nederland)